Ở tuổi thai 32 tuần 4 ngày, sản phụ H.T.H. (20 tuổi, Hà Nội) nhập viện tại Bệnh viện Đại học Phenikaa trong tình trạng đau bụng từng cơn, được xác định chuyển dạ sinh non. Đáng chú ý, thai nhi ở ngôi mông thiếu kiểu chân, trên nền sản phụ có hai bất thường bẩm sinh của đường sinh dục là tử cung hai buồng và vách ngăn âm đạo hoàn toàn. Sự kết hợp của các yếu tố này khiến cuộc sinh tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặt ra yêu cầu cao về năng lực đánh giá sản khoa, theo dõi chuyển dạ và lựa chọn thời điểm can thiệp.
Tổ hợp bất thường giải phẫu làm gia tăng nguy cơ trong cuộc sinh
Tử cung hai buồng là một dạng dị tật bẩm sinh của tử cung, hình thành do quá trình phát triển và hợp nhất bất thường của hai ống Müller trong thời kỳ phôi thai. Tùy mức độ biến đổi cấu trúc, dị tật này có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai, sự phát triển của thai nhi và diễn biến cuộc sinh. Những nguy cơ sản khoa có thể gặp bao gồm sinh non, ngôi thai bất thường và một số biến chứng liên quan đến thai kỳ.
Ở trường hợp sản phụ H.T.H., bất thường tử cung hai buồng đi kèm với tình trạng vách ngăn âm đạo hoàn toàn. Đây là dị tật tạo thành hai khoang âm đạo riêng biệt, có vách ngăn phân chia dọc theo chiều dài âm đạo. Sự biến đổi cấu trúc này khiến đường sinh dục có giải phẫu khác biệt so với thông thường, gây thêm khó khăn khi đánh giá và lựa chọn phương thức sinh.
Đặc biệt, thai nhi được xác định ở ngôi mông thiếu kiểu chân. Đây là dạng ngôi mông mà một hoặc hai chân thai nhi không duỗi xuống dưới mà gấp ở khớp háng, duỗi tại khớp gối. Phần mông là cực trình diện ở phía dưới, thay vì đầu như trong ngôi đầu thông thường.
Với ngôi mông thiếu kiểu chân, khi chuyển dạ tiến triển, cổ tử cung tiếp tục mở và màng ối vỡ, chân thai có thể sa xuống đường sinh dục. Tình huống này tiềm ẩn nguy cơ sa chi, mắc kẹt thai và gây khó khăn cho quá trình sổ thai. Nếu xảy ra biến chứng, việc xử trí có thể trở nên phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh thai nhi còn non tháng.
Như vậy, sản phụ phải đối mặt đồng thời với nhiều yếu tố bất lợi: tử cung có cấu trúc bất thường, vách ngăn âm đạo hoàn toàn, chuyển dạ sinh non và thai ngôi mông thiếu kiểu chân. Đây không phải tình huống có thể chỉ dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ để đưa ra quyết định. Ê-kíp sản khoa cần đánh giá toàn diện tình trạng mẹ, thai nhi, mức độ tiến triển của chuyển dạ và những nguy cơ có thể xuất hiện nếu tiếp tục chờ đợi.
Ca mổ lấy thai được thực hiện bởi ekip bác sĩ sản khoa giàu kinh nghiệm tại PhenikaaMec
Nỗ lực giữ thai non tháng - Chủ động chuẩn bị cho khả năng sinh non
Thời điểm nhập viện, ở tuổi thai 32 tuần 4 ngày, sản phụ xuất hiện các cơn đau bụng từng cơn. Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận cơn co tử cung, cổ tử cung mở 3 cm, thai ngôi mông và màng ối còn nguyên.
Đây là thời điểm cần đặc biệt thận trọng trong xử trí. Ở tuổi thai 32 tuần, trẻ sinh ra vẫn có nguy cơ gặp các vấn đề liên quan đến sự chưa trưởng thành của nhiều cơ quan, đặc biệt là hệ hô hấp và thần kinh. Vì vậy, nếu tình trạng mẹ và thai nhi cho phép, việc trì hoãn cuộc sinh trong giới hạn an toàn có thể mang lại lợi ích cho trẻ.
Trước tình trạng chuyển dạ sinh non, các bác sĩ triển khai phác đồ điều trị phối hợp nhiều biện pháp. Atosiban được sử dụng nhằm giảm co tử cung, hỗ trợ trì hoãn chuyển dạ trong thời gian phù hợp. Dexamethasone được chỉ định để hỗ trợ quá trình trưởng thành phổi thai nhi, góp phần giảm nguy cơ biến chứng hô hấp sau sinh. Bên cạnh đó, magnesium sulfate được sử dụng với mục tiêu bảo vệ thần kinh thai nhi trong bối cảnh có nguy cơ sinh non. Kháng sinh cũng được chỉ định theo đánh giá chuyên môn.
Trong suốt quá trình điều trị, mục tiêu của ê-kíp không đơn thuần là kéo dài thai kỳ bằng mọi giá. Các bác sĩ cần cân nhắc giữa lợi ích của việc có thêm thời gian cho thai nhi trưởng thành và nguy cơ tiềm ẩn từ tình trạng chuyển dạ đang diễn tiến trên nền bất thường giải phẫu phức tạp.
Điều này đòi hỏi việc theo dõi liên tục các cơn co tử cung, tình trạng cổ tử cung, màng ối, ngôi thai và sức khỏe thai nhi. Song song với điều trị nội khoa, ê-kíp cũng chủ động chuẩn bị phương án phẫu thuật nếu chuyển dạ tiến triển hoặc xuất hiện những dấu hiệu không còn phù hợp để tiếp tục chờ đợi.
Quyết định mổ lấy thai đúng thời điểm khi chuyển dạ tiến triển nhanh
Sau 24 giờ điều trị, khi thai được 32 tuần 5 ngày, tình trạng sản phụ có những diễn biến thay đổi. Qua thăm khám, cổ tử cung đã mở 8 cm, màng ối phồng xuống âm đạo và bác sĩ sờ thấy chân thai.
Diễn biến này cho thấy chuyển dạ đang tiến triển nhanh. Trong khi đó, thai nhi vẫn ở ngôi mông thiếu kiểu chân, kết hợp với vách ngăn âm đạo hoàn toàn, khiến khả năng sinh đường âm đạo tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Việc tiếp tục chờ đợi có thể làm gia tăng khả năng sa chân thai, mắc kẹt thai và khiến cuộc sinh trở nên khó kiểm soát hơn.
Sau khi đánh giá tổng thể diễn biến lâm sàng, ê-kíp sản khoa quyết định mổ lấy thai kịp thời. Đây là quyết định dựa trên sự cân nhắc giữa tuổi thai, tiến triển chuyển dạ, đặc điểm ngôi thai và những bất thường giải phẫu đường sinh dục của người mẹ.
Ca phẫu thuật được thực hiện bởi ê-kíp gồm BSCKI. Võ Thị Oanh và BSCKI. Nguyễn Tuấn Thành. Bé trai nặng 2.000 gram chào đời an toàn. Sau sinh, tình trạng sản phụ ổn định và tiếp tục được chăm sóc hậu phẫu theo quy trình chuyên môn.
Ekip bác sĩ sơ sinh PhenikaaMec chủ động đón bé ngay từ những giây phút đầu đời
Do chào đời ở tuần thai thứ 32, em bé được chuyển đến Khoa Sơ sinh để tiếp tục theo dõi và chăm sóc. Đây là bước quan trọng nhằm đánh giá khả năng thích nghi sau sinh, hỗ trợ các chức năng còn non nớt và kịp thời xử trí nếu xuất hiện những vấn đề liên quan đến sinh non. Sau 20 ngày được chăm sóc, theo dõi tại bệnh viện, em bé ổn định và đủ điều kiện xuất viện.
Bé N.V.K được chăm sóc tại Khoa Sơ Sinh PhenikaaMec
Năng lực sản khoa thể hiện ở những quyết định đúng thời điểm
Ca bệnh của sản phụ H.T.H. cho thấy những thách thức trong quản lý chuyển dạ sinh non khi đồng thời tồn tại nhiều bất thường giải phẫu và ngôi thai không thuận lợi. Trong những tình huống như vậy, năng lực của đội ngũ sản khoa không chỉ được thể hiện qua kỹ thuật phẫu thuật mà còn nằm ở khả năng nhận diện nguy cơ, đánh giá diễn biến và đưa ra quyết định phù hợp với từng thời điểm.
Gia đình hạnh phúc trong ngày xuất viện
Việc trì hoãn chuyển dạ khi còn điều kiện an toàn giúp tạo thêm thời gian cho thai nhi chuẩn bị trước sinh. Tuy nhiên, khi chuyển dạ tiến triển nhanh, cổ tử cung mở gần hoàn toàn và xuất hiện những yếu tố làm tăng nguy cơ trong cuộc sinh, bác sĩ cần kịp thời thay đổi chiến lược xử trí. Sự chậm trễ trong những tình huống này có thể khiến việc can thiệp trở nên khó khăn hơn.
Tại Bệnh viện Đại học Phenikaa (PhenikaaMec), đội ngũ Sản khoa chú trọng đánh giá toàn diện các yếu tố nguy cơ trong thai kỳ, theo dõi sát diễn biến chuyển dạ và phối hợp với các chuyên khoa liên quan để chuẩn bị phương án chăm sóc phù hợp cho cả mẹ và bé.
Đặc biệt, sự phối hợp giữa Sản khoa và Khoa Sơ sinh có ý nghĩa quan trọng đối với những trường hợp sinh non. Trẻ không chỉ cần được đón sinh an toàn mà còn cần có kế hoạch chăm sóc, theo dõi sau sinh phù hợp với tuổi thai và tình trạng sức khỏe.
Từ một thai kỳ có nhiều yếu tố nguy cơ, hành trình chào đời an toàn của em bé H.T.H. là kết quả của quá trình theo dõi sát sao, điều trị có kiểm soát và quyết định can thiệp đúng thời điểm. Đây cũng là yêu cầu cốt lõi trong xử trí các ca sản khoa phức tạp: luôn đặt an toàn của mẹ và bé làm mục tiêu xuyên suốt trong từng quyết định chuyên môn.
